Wanneer AI over antisemitisme leert
WANNEER ARTIFICIELE INTELLIGENTIE ANTISEMITISME LEERT – Analyse
De bronnen waaruit kunstmatige intelligentie over geschiedenis leert, worden in realtime vastberaden herschreven door aanhangers van terreur. By Pierre Rehov, Gatestone Institute
Kunstmatige intelligentie (AI) vervangt geruisloos de instituten via welke het Westen voorheen kennis overdroeg.
Waar studenten een generatie geleden nog te rade gingen bij docenten en bibliotheken, raadplegen zij nu vaak uiterst onbetrouwbare chatbots.
Naar verluidt gebruikt inmiddels 54% van de Amerikaanse tieners AI-applicaties zoals ChatGPT en soortgelijke programma's voor hun schoolwerk.
Journalisten, advocaten en ambtenaren bewandelen hetzelfde pad.
Dit verdient serieuze aandacht. In een onderzoek uit maart 2025 door de Anti-Defamation League (ADL) werden vier toonaangevende 'large language models' (LLM's) – OpenAI’s ChatGPT, Anthropic’s Claude, Google’s Gemini en Meta’s Llama – onderworpen aan meer dan 34.000 vragen over Joden, Israël, de Holocaust en antisemitische stereotypen. Uit het onderzoek bleek dat elk van de geteste modellen een meetbare anti-Joodse en anti-Israëlische vooringenomenheid vertoonde.
Eén detail valt op door zijn klinische precisie. Toen de systemen werd gevraagd of de Amerikaanse regering de aanslagen van 11 september had georkestreerd, verwierpen alle vier de systemen deze complottheorie zonder aarzeling; maar toen werd gevraagd of "de Joden" erachter zaten, twijfelden drie van de vier.
Ergens in hun enorme hoeveelheden trainingsdata hadden de machines geleerd dat deze specifieke leugen een podium verdiende.
Wie begrijpt hoe deze systemen zijn opgebouwd, zal niet verrast zijn door dit resultaat. Een LLM onderzoekt niets en weegt geen bewijsmateriaal af.
Het systeem heeft een corpus verwerkt dat groter is dan wat enige beschaving ooit heeft verzameld – afkomstig uit wetenschappelijke literatuur en naslagwerken, maar ook uit nieuwsmedia, discussieforums, activistische blogs, propagandakanalen en miljarden webpagina's waarvan geen enkele ingenieur de juistheid kan garanderen.
Er wordt wel gefilterd – en bedrijven investeren hier fors in – maar geen enkel menselijk team kan honderden miljarden woorden lezen.
Alles wat de mensheid in voldoende mate heeft opgeschreven, wordt door de machine geabsorbeerd, inclusief haar pathologieën. Als genoeg mensen schrijven dat de aarde plat is, zal de AI je vertellen dat de aarde plat is.
Antisemitisme is een pathologie die elke eeuw heeft overleefd. Het verschoof van de middeleeuwse preek naar de drukpers, het pamflet, kranten, film, radio en televisie, het internet en sociale media – waarbij in elk tijdperk vertrouwde beschuldigingen opnieuw opdoken, waaronder die van een verborgen Joodse ‘manipulatie’.
Tijdens de Zwarte Dood werden Joden ervan beschuldigd putten te vergiftigen; in de twintigste eeuw zouden zij tegelijkertijd zowel het kapitalisme als het communisme hebben aangestuurd; en vandaag de dag zouden zij regeringen, de media, banken en het westerse buitenlandbeleid controleren – en zelfs bloedbaden onder hun eigen bevolkingsgroep aanrichten.
Tegenstrijdigheden doen er nooit toe: de beschuldigingen worden in de eerste plaats al niet door bewijsmateriaal ondersteund. Herhaling houdt ze in leven, en herhaling is precies wat het moderne informatie-ecosysteem op industriële schaal produceert.De enorme omvang en frequentie van die herhaling zouden voor eerdere generaties onvoorstelbaar zijn geweest.
Iraanse staatsmedia, Russische beïnvloedingsoperaties, het gigantische en giftige TikTok uit China, mediakanalen van Hamas, platforms die de Holocaust ontkennen en legioenen anonieme accounts produceren een constante stroom verzinsels over Israël en het Joodse volk.
Onderzoekers van het Digital Forensic Research Lab van de Atlantic Council hebben in kaart gebracht hoe, binnen enkele uren na het bloedbad van 7 oktober 2023, hergebruikte beelden, fragmenten uit videogames en verzonnen beweringen de platforms overspoelden – sneller dan iemand ze kon verifiëren of ontkrachten.
Blootlegging verandert weinig. Een weerlegde leugen verdwijnt niet; ze nestelt zich op duizenden webpagina's en blijft daar wachten, onderdeel van de enorme hoeveelheid data waaruit de volgende generatie geavanceerde AI-modellen zal "leren".
Hier schuilt de valstrik. Een machine heeft geen besef van propaganda. Ze herkent statistische patronen, en een leugen die vaak genoeg voorkomt in de trainingsdata, krijgt het gewicht van een feit.
Een antwoord over het Arabisch-Israëlisch conflict kan daardoor uiterst gebalanceerd lijken, terwijl het in werkelijkheid geloofwaardigheid verleent aan beweringen die door een staatsapparaat voor desinformatie zijn gefabriceerd.Wat eruit voortkomt, oogt als een weloverwogen oordeel, maar is in feite niets meer dan een rekensom.
De besmetting bereikt zelfs de bron die door machines als meest betrouwbaar wordt beschouwd. De Wikimedia Foundation erkent zelf dat elk groot taalmodel (LLM) wordt getraind op Wikipedia – vaak de grootste databron, die zwaarder weegt dan andere websites, ondanks de aanzienlijke vooringenomenheid en onbetrouwbaarheid ervan.
Wat Joden en Israël betreft: een gelijktijdig onderzoek van de ADL, gepubliceerd in dezelfde maand, bracht aan het licht dat ten minste 30 hoofdredacteuren van Wikipedia jarenlang gecoördineerd hebben samengewerkt om lemma's over Israël en het Arabisch-Israëlisch conflict naar hun hand te zetten.
Ze verwijderden verwijzingen naar wetenschappelijk onderzoek over Palestijns terrorisme, verdoezelden het feit dat Hamas als terroristische organisatie wordt aangemerkt, en stelden het zionisme voor als een koloniale landroof. Park Slope Food Coop in Brooklyn aangeklaagd wegens discriminatie door wijdverbreid antisemitisme.
De Arabischtalige editie van Wikipedia verheerlijkt openlijk de daders van 7 oktober.
De eigen arbitragecommissie van Wikipedia heeft inmiddels een aantal redacteuren uitgesloten van dit gehele onderwerp – een impliciete erkenning van de manipulatie.
De bron waaruit kunstmatige intelligentie geschiedenis leert, wordt in realtime doelbewust herschreven door militanten die terrorisme steunen: elk model dat morgen wordt getraind, zal de vervalsingen van vandaag overnemen als vaststaande feiten.
De herinnering aan de Holocaust laat zien wat er op het spel staat. Uit een gezamenlijk onderzoek van de Verenigde Naties en UNESCO blijkt dat ongeveer een zesde van de inhoud over de Holocaust op grote platforms de feiten ontkent of verdraait; op Telegram, waar nauwelijks moderatie plaatsvindt, loopt dit aandeel op tot bijna de helft.
Een onderzoek van de Claims Conference in acht landen toonde aan dat 48% van de Amerikanen geen enkel concentratiekamp of Joods getto kan noemen – van de meer dan 40.000 die door de nazi's werden opgezet – en dat in Frankrijk 46% van de volwassenen onder de 30 jaar niet zeker wist of ze ooit van de Holocaust hadden gehoord.
Dit zijn precies de groepen voor wie een AI-chatbot de eerste – en vaak de enige – bron van historische kennis wordt.
Een systeem dat twijfel zaait waar gerenommeerde historici overweldigend bewijsmateriaal hebben verzameld, of dat Holocaustontkenning presenteert als slechts één van de vele perspectieven, creëert kunstmatige twijfel met het gemak waarmee een treinschema wordt gepresenteerd. In enkele seconden worden zekerheden, die zijn opgebouwd door decennia van getuigenissen en wetenschappelijk onderzoek, ondergraven.
Naast deze technologische zwakte is er e
en psychologische factor: wat onderzoekers 'automatiseringsbias' noemen – de menselijke neiging om de conclusie van een computer sneller te vertrouwen dan die van een collega.
Antwoorden van AI komen coherent, welbespraakt en vol zelfvertrouwen over. Gebruikers gaan ervan uit dat de informatie is geverifieerd, terwijl zelfs de meest geavanceerde systemen nog steeds 'hallucineren', zichzelf tegenspreken en fouten maken in basale feiten.
Gaat het om een restaurant of een stuk computercode, dan zijn de gevolgen verwaarloosbaar. Maar wanneer het onderwerp de Holocaust, terrorisme of de legitimiteit van de Joodse staat betreft, voedt zo’n fout direct debatten die al decennialang vergiftigd zijn door ideologische strijd en door de staat aangestuurde propaganda.
De techreuzen zijn zich bewust van dit probleem; het zou oneerlijk zijn om te doen alsof dat niet zo is. Bedrijven als OpenAI, Anthropic, Google, Meta, Microsoft en SpaceXAI investeren fortuinen in veiligheidsonderzoek, 'red-teaming' (het systematisch testen op kwetsbaarheden) en 'alignment' (het afstemmen van AI op menselijke waarden). De ADL heeft bovendien erkend dat er daadwerkelijk
vooruitgang is geboekt ten opzichte van eerdere generaties taalmodellen (LLM's).
Vooruitgang laat echter de essentiële vraag onbeantwoord: wie controleert?
Naarmate deze systemen hun intrede doen in klaslokalen, rechtszalen, nieuwsredacties en overheidsinstanties, zouden onafhankelijke audits door historici, specialisten in antisemitisme en onderzoekers op het gebied van informatie-integriteit net zo routineus moeten worden als penetratietesten in cyberbeveiliging, met methodologieën en resultaten die openbaar toegankelijk zijn. Een beschaving kan haar historisch geheugen niet uitbesteden op basis van bedrijfsgaranties.
Waarom antisemitisme eruit pikken als LLM's veel vooroordelen en onnauwkeurigheden kunnen en ook reproduceren? De geschiedenis heeft er een diagnostische functie aan toegekend. Anti-joodse complottheorieën hebben herhaaldelijk gediend als waarschuwingssysteem voor een bredere ineenstorting van het bewijs waarop vrije samenlevingen steunen. De desinformatie beperkt zich niet tot de Joden.
Er is ook een enorme hoeveelheid desinformatie verspreid over de charmes van het socialisme, klimaatverandering als een apocalyptische dreiging, hoe goedaardig communistisch China is en hoe onweerlegbaar nauwkeurig het aantal kiesgerechtigde kiezers en stemmen bij Amerikaanse verkiezingen is.
Dezelfde intellectuele gewoonten die Joden tot een universele verklaring voor elke kwaal ter wereld hebben gemaakt, met mogelijk uitzondering van klimaatverandering, verslinden ook de vrijheid van meningsuiting en de rechtsstaat. Een samenleving die fictie over Joden accepteert, is hoogstwaarschijnlijk al begonnen met het accepteren van fictie over alles.
Het zijn mensen, niet hun machines, die deze haat hebben gecreëerd; wat de machines veranderen, is de snelheid, het bereik en de autoriteit ervan.
De middeleeuwse prediker vergiftigde één dorp tegelijk, en de propagandist uit de twintigste eeuw had een zendmast nodig.
De propagandist van de eenentwintigste eeuw heeft enkel een smartphone of laptop nodig om hele naties te bereiken, en één enkel AI-platform kan binnen enkele seconden honderden miljoenen gebruikers in tientallen talen van een antwoord voorzien.
Op die schaal is nauwkeurigheid geen technisch doel meer, en kunnen – en zullen waarschijnlijk – AI-systemen het democratisch leven bedreigen.
